کاکه ئهیوب گیان سڵام. به هیؤاو ساخی و سهرکۆتهیت. برا گیان ئانا مهتڵهبهکهم پهی کیاستی. به نۆعیؤ حهز کهرینی ئی بیوگرافیه هنوو یوتهری بیێ تا ئاسانتهر تاؤێم سهرش باس کهروو.

تاتهم، عهلی مۆلوود کوڕوو سوفی مۆلوودی و کافیه خانمی، به پاو شناسنامهی ئیرانی جه ئوردیبهشتوو 1302وهرهتاؤی جه دهگاو نۆسوودینه جه ئهدێ بو. به دؤی برێ جه ؤی گۆرهتهرۆ پیسه یهرهمین و دمایین زاڕوڵهو خانهؤادهی مهنوؤه.

ئهلی مۆلهی ههر به زاڕوڵهی نیشانه مدو که کهسیؤی ؤریا و خاوهن بههره و دهنگ وهشا و پا بونۆ زووتهر چانهیه که تهمهنش موازو گنونه دلی کوڕ و کومهڵا سهردهموو هۆرامانی. ههرچند دهرهتانوو وانای ئهندهرزخانهی پیدا مهکهرو. بهڵام جه ئهندهرزخانهو کومهڵگاو ئا وهختوو نۆسوودینه زوو ڕاو ویش کهروؤه و میاؤو پهنه. دهنگ وهشیش دهنگ مدوؤه و گنو سهروو زؤانا. ویش گیڵنیؤه "مشتیؤ زاروڵه بینی میدانوو سانی ڕهشبهڵهک گهرم کهرینی".

جه تهمهنوو جوانیهنه ئیتر گورانی ؤاچی دهسهڵات دار و ئهشناسیاو ناوچهو لهونی بیهن. گیڵنیؤه" سهردهموو جوانیم ڕؤیؤشا مهلاو وهختوو نۆسوودی ئاما ڕوهمۆ و ماچو[ بو ؤاچووت: ئارو سهر ساعبی ههیوانهکینه قورعان وانینی و تویچ دوورۆ دهنگوو سیاؤچهمانهیت بهرز بی. خانمهم ئاماؤه دهنگی و ماچو: << ئیجا ههرا ههراو ئینهیه مازو گوشما جه چیؤیؤی بو>>. منیچ که ئانهمه ئهژنی دهموو کتیبهکهیم داؤه پیؤهره و ؤاتم: فهرماؤه خانم ئانه تو و ئانه سیاوچهمانهو ئهلیلهی]". ساڵهو 1985 وهختیؤ ههڵهبجه بینی خانمیؤهی میان ساڵه فهرماؤاش" فرهو وهختا تاتهت به سیاؤچهمانۆ، شوشمیؤه ڕوهو تهؤیڵی زییؤه. ئیمه چاوهختهنه زاروڵی بینمی و به ڕهمای ویما نزیکوو ڕاکی کهرینمێ و سهر تا پا گوش مدرینمی".

تاتهم چا سهردهمانه هات و چو گهرموو تهؤیڵی و پاؤهیش کهردهن. پیسه گورانی ؤاچیؤی دیاری سهفهریؤوو ڕهزاؤیچ کهرو.

یهکهم ئیزدواجش چهنی قهتی ئهبابهکری بو. چهنی قهتی دؤی کوڕیشا با( من و سهعهی برام). سهختی گلیرۆ کهردهی کاری هونهری و وهی کهردهی ژهن و زاڕوڵهی ههر زوو ویش مرمانو و بو به بایسوو جیا بیهیشا.

ئیزدؤاجی دوهمیچش ئانده مهخؤاینو.

چی سهردهمانه به گهرمی سهرگهرموو گورانیا بیهن. پاؤه ، خانهگا، تهؤیڵی و عهبابێدی و ههڵهبجه با به یاگی ئاما و لؤای مشهمهریش.

چی ئاما و لؤایانه چهنی عالیی جه ههؤارهکونهنه ئاشنا بو و موازوش. ئاندهش مهشو پهنه دهسهڵاتوو حکوومهتوو تارانی جه مهنتهقهنه یاگی به دهسهڵاتی عهشایری لیژه کهرو و ئاؤیچ کهرونه چیروو فهرههنگی کوردی و گورانیی هۆرامیی بی نازی گنا. ههر پی بونۆ ئهلی مۆلوود یانه فاڕوؤه پهی عهبابێدی. چا سهردهمانه گورانیی هۆرامیی جه ههڵهبجه و شارهزوورهنه گورانیی باؤی با و گورانی ؤاچیچ به ریزۆ تهماشه کریا.

من( رهشید ئهلی) ئا زهمانهمه ؤیرا. یانهما عهبابێدی بی. تاتهم گورانى ؤاچیؤى یاگه کۆته و ئهشناسیا بی، تهنانهت دلی زاڕوڵایچهنه پیسه گورانی ؤاچیؤی وهشهسیای نامی بریی. دلی گورانى ؤاچا ئا سهردهمیهنه زیاتهر ئهلی مۆلوود و مامو ههیهر( ههیهر نوتشی) ؤهروو چهماؤه بینی. مامو ههیهر به تهمهن جه تاتهیم گۆرهتهر و به ئهزموونتهر بی. بهڵام چریکهکه و دهسهڵاتوو دهنگهکهی لا ئهلیۆ بی. یانهو ئیمه فرهو وهختا یاگی گلیرۆ بیهی گورانی ؤاچا ئا سهردهمیه بی. چانیشا مسهفا( مچه)و حهمهلاؤی، شیخ حهیدهروو عهبابێلی، حهمه حسهین کهیمنهیی و...

تاتهم وهشهؤیسوو گرد چین و تؤیؤی بی. من چا ساڵانه لؤینی ئهندهرزخانه(قوتابخانه) و فرهو وهختا چهنی تاتهیم و بونهو تاتهیمۆ چهنی ماموساکام بینی.

تاتهم ههمیشه تهلاش کهری تا پاڵوو گورانیانه ههرمانیؤهش بو، چا وهختانه جه دووجهیلهنه چهمداری مڵکیؤی تازه ئهرهنریای کهشاؤهرزی کهری.

تاتهم و مامو ههیهر دلی گورانی ؤاچه هۆرامیانه ئهؤهڵین کهسانی بینی که دهنگشا هور گیریا(تهجیل). تاتهم به شیؤیؤی تایبهت گورانیی ؤاچی و ئا شیؤه ؤاتهو ئادیه بیهبی به باؤ و ئیتر ههر کهس گهرهکش بیێ گورانیی ؤاچو تهلاش کهری تا پا شیؤه ؤاچو و ههر پا بونهیچۆ تاتهم دهسهڵاتدارتهر بی. ئایا ئا شیؤه ههر جه کونۆ یاؤا بی به تاتهیم و یا ههر تایبهت به ویش بی؟ ئیسه و چینه پهیم مالووم نیا. ههر چی بی شیؤهی باو و یاگه کۆتهو ئا سهر دهمیه بی و تا زهمانیؤ تاتهم گورانیی ؤاچی شیؤهی میدان دار بی.

ئهلی و ههیهر سهروو تومار کهردهی گورانیا به داخۆ نهزهرهی کونسرؤاتیؤهشا بی و سهروو ئا باؤهریه بینی که گورانیی مهبو گرد یاگیؤۆ ؤاچیا، جا ههر ؤهروو ئانهیه ههرچند به چندین جاری داؤاشا ؤهنه کریا تا بلا و جه ڕادیونه گورانیی تومار کهرا به داخۆ نامێنه ڕا و نهلێ. چا وهختانه حهسهن زیرهک رادیو بهغدانه بهرگنی. تاتهم گیڵنیؤه و ؤاچی" جاریؤشا ههڵهبجهنه و شادیانیؤهنه چهنی ههیهری بهشداری بینمی و حهسهن زیرهکیچ ئاما بی. فره کهسی حهز کهرینی ئیمه و حهسهن زیرهک پیؤهره گورانیی ؤاچمی. من و ههیهر دهسما پهنه کهرد و بهنا بی حهسهن زیرهکیچ بێ شونیماره. حهسهن زیرهک ناما و جه جوابوو ئانهیهنه که چی ناما؟ ماچو " کێ ئهتوانێ لهگهل ئهمانه گۆرانی بڵێ، ئهڵێی ئاور به پووشهوه دهنێن" ساڵهو 1958 تاتهم پهی ههرمانی لؤابیره دهربهنیخان. به یارمهتی دوس و برادهری ههرمانهش پهی ئیزییێ بیؤه. چا وهختهنه که تاتهم دهربهنىخان بو دیده عالیی چهنی لالو حهمهی سهریؤوو ههڵهبجهی مدا. دیدیم گیڵنیؤه" خیابانیؤهنه دهموو خریدیۆ گیڵای گیڵینمی. حهمه ؤهڵینه و من شونیشۆ بینی. ناکامیؤهنه دهنگوو ئهلی کۆت گوشم، ئجیام خهیاڵا بهردینا. که خاس گوشم دا مدیهو نهخێر دهنگوو ویشا. یهکسهر دڵم پهر بی و ههرسی سهرشا کهرد. خهمم بی حهمه لاکهروؤه و پا ههرساؤه ؤینوم ، بهڵام ههرسی ههر مهجالم نهدینی، ئاخرش حهمهی لاش کهردۆ و ماچو<< ئهبیسی؟ ئهوه دهنگی ئهلیه>>، کهم کهم یاؤایمی ؤهرۆ مدیهو تهجیلیؤا و ئینا قاوهخانیؤهنه و سهروو رهفیؤیۆ. ئانه یهکهم جار بی که تهجیل ؤینینی".

دۆروو بهروو ساڵهو 1959 یانهما لؤاره دهربهنیخان و دوس و برادهری تاتهیم به گهرمی ههر ئاموشوما کهرینی.

تاتهم عهلاقهمهند به بزووتنهوهو ڕزگاری وازوو گهلوو کوردی بی. ویش نهتاؤی بوانوؤه. بهڵام سهخت حهز کهری ئیمه بیاؤنونه. ههر لێؤ کتیبیؤش سهروو مهسهلی کوردی دهس کۆتێ ئاریشۆ یانه و داؤا کهری تا ئیمه بوانمیشاؤه. جه دهر بهنیخانهنه ئاموشو گهرموو بنکه سیاسیه کوردیهکا کهری. به پیدا بیهی هیزوو پیشمهرگهی دڵش پۆ بی بلو و بهشداری کهرو بهڵام بی کهسی و بی لانی ئیمه ڕاش پهنه نهدی.

ساڵهو 1961 یانهما گیڵاؤه ههڵهبجه. ئهؤهڵ کانی ئاشقان و شونیهره کانیه قووڵکه نیشته جیی بیهیمی. تاتهم دووکانیؤی سادهی میؤه ؤرهشیش نیاره و جه پاڵیچشهنه جه کوڕ و کومهڵی دوسانینه گورانیی ؤاچی و بهڵام گورانییشا جه تهجیلانه گرد یاگیؤۆ گنی گوش. من ههڵهبجهنه لؤانی ئهندهرزخانه. ههر یهکهمین ڕو جه پولهکهنه بی به وانهو گورانی ؤاتهی. من تازه لؤا بینی و کهسی نهشناسینی. مدیهو شاگردی دهنگوو تاتهیم به مهحهک منیاره و ماچا "مهر دهنگوو ئهلی!"

ئا زهمانه که یانهما کانیه قووڵکه بی، رؤیؤشا کابرێؤ به پهله ویش کهرد یانۆری و ماچو" خاڵۆ عهلی فریامان کهوه ..... خهریکه ئهمرێ". تاتهم به پهله کڵاشیش کهردی سهروو پایۆ و کۆت شۆنهو کابرای. منیچ ویم ؤست گهلشا. دؤیهر کووجیی چۆلاتهرۆ لؤایمینه هۆشیؤه. تاتهم هۆشهکینه سهروو قهنهفیؤیۆ و سهیهو دؤیهر درهخته سهرؤانه نیشتهره. ؤاتشا ژهنیؤه نهوهشهنه و ئانا چوو باڵاخانهنه. یانهکی دوه نهومی بینی و پلهکانی یوی یاؤنینی ههیوانیؤه و چاگهیجۆ بهریؤ کرییؤه دلی ئا چوهریه که ژهنهکیش چهنه بی. پهنجهریؤوو ئا چوهریچه به ئهؤهکریایی دیینه هۆشهکی. تاتهم هۆشهکینه دهسیؤش نیا گوشیؤۆ چریکهش هۆردا. مهردمیؤی فره ئاما بی دیار. ئاندهش نهشی پهنه دهنگ بهرز بیۆ ؤاتشا" شوکور نهجاتی بوو" ؤاچینی ژهنهکی گڵؤیش ئامێ بیینه پیؤهره و نهتاؤابیهنش نهفهسه کیشو. ئیسه به ئهژنیهی دهنگوو تاتهیم گڵؤیش ؤهره بیینه و دهسش کهردهن به قسه کهردهی.

تاتهم ئینسانیؤی میهرهبان بی. ئیمه پیسه زاروڵاش تندیما چهنه نهدی. ؤاچی" ئاه و شهرتم کهردهن که چهنی زاڕوڵام تندی نهرمانو" من خاس ؤیرما چهنی دیدیما ههر فره به ڕیزۆ رهفتار کهری. تاتهم یاگی باؤهڕوو گردوو ئا کهسا بی که چهنیش ئاموشوشا بی. پهشتهسهروو کهسی چیؤیؤ نهؤاچو که ڕوو بهڕووش نهیارو ؤاچوش. ڕیزوو مهردمی گیری و پاریزگاری جه ویچش کهری. من که فرهو جارا و جه کوڕه جورا وجورانه هامڕاش بینی، نهدیم ویش جه هیچ کهسی کهمتهر گیرو. ههرچند دۆرهو عهشایری بی و دهسهڵات داری یاگی ویشا پاریزنینی.

تاتهم حهکێتی نهکهری بهڵام به سهدان بهسهرهاتیش لاؤه بینی که ههرکامه ڕومانیؤ بی. من فره حهز کهرینی میمانیما بهیا و تاتهیم دونا تا ئا بهسهرهاتا گیڵنوؤه. ئهغڵهب نمونی جه نهریته بهرزا بینی و تاتهم ئوسایانه گیڵنیشاؤه.

تاتهم سهؤادوو نؤیسهی و وانایش نهبی. بهڵام ؤیر و هوشیؤی کاراش بی. شیعری فریش ؤهر بینی. ههرزوو تاؤی شیعریؤه به یاد بسپارو. فره کهسی ڕۆشنؤیری و شاعیری ئا وهختیه حهز کهرینی شیعریؤهشا گنو سهروو زؤانوو تاتهیم. شیعرهکی چاو رهشهکاڵی یؤه چا شیعرانه که به داخۆ شاعیرهکهش نیا ؤیرمهنه. داخ لهرزان،ئۆف لهرزان... ئاخ مهگری داخ مهگری من نات گریێنم... چانیشانه.

تۆ لهو بهرهوه من لهم بهرهوه ههردووکمان سووتیاین... ؤاچینی کۆڕه شیخیؤی عهبابێدهی ؤاتینه به وهشهؤیسهکیشهره که چامای واسینهیچش.

تاتهم ویش بهرههمی فریش بینی و بهزمی فریچش گلیری کهردی بینێ و ؤیرهنه هۆرش گرتی بینی. سهرچهمهو فرهو گورانیهکایچ ئهشناسی. گیڵنیؤه و ؤاچی" ههر به زاڕۆڵهی ئا بهزمی که لهونهنه بینی مسینیشا و جیا چانهیه سهردای ئا کهسا که به سهفهر لؤینی و ئینێ و به تایبهت ئا کهسی، که جه نۆسوودۆ لؤینی پهی سهرؤازی و ڕاشا گنی بهشهکاتهروو هۆرامانی کهرینی، و پهیجو بهزمه تازا بینی"

ئهدام گیڵنیؤه :" فرهو وهختا ؤهروو ویشهره ههر خهریک بی و ساختهو بهزما ئاری" ئیسه چیگهنه و پی جوره سهختا به ڕا مهڕیایی ؤاچوو کامه بهزم تاتهیم ئاردهنهنه. ئانه تاقیقاتی تایبهتیش گهرهکا. یو چانیشا که خاس ئینا ؤیرمهنه بهزموو عهمرهکهم سهڵتهنهتیا، که ههر به خانمیؤیهره پا نامیؤه ماچوش. ئانهیچمه خاس ؤیرا که فرهو بهزمهکا ئا وهختیه نامی تاتهیم کۆتی بی سهرشا. یانی ؤاچنى سیاو چهمانهکهو ئهلی، کورپی قهد باریک، ههوری لهمل، گهردوون چی بکهم.......هکهو ئهلی. چیؤیؤ که نهؤارهکی نیشانه مدا ئانهنه که تاتهم ههم چهنی مامو ههیهری و ههم به تهنیا ئی گورانییشه ؤاتینی، ئامان میم گورجی، شیرین ئای شیرین، چاو رهشهکاڵی، خڕ بینایی دیدهکهم کوترهکهی ماوهزا، بۆت بمرم ، عهمرهکهمی کهنی، خرنگه خرنگه، ئهی ڕۆ توم خۆرشید، باده باده، گوڵهکهی من ڕیبوار، باؤانم باؤانم جوانه ژن توی باؤانم، مهچۆ مهچۆ بێرهوه، وهسهت مهڕۆ، ئای شل وای شل، ئهی خاڵ ئای خاڵ، ئامان من وه توما، دووسهر لهسهر سهرینه، شیرینه و خانم، مینالی، حهلاو گیان، نهمری وای لهیل. ههی لاؤه لاؤه، سهرهکهو ویت لهیل، ههی هاوار لهیل، خاڵ خهنهین و ....

تاتهم و مامو ههیهر ئوسێ سیاؤچهمانا بینی.

ساڵهو (1962)ی جه هه