یادیڤ جه ده‌‌روویش عه‌بدڵای

 

ساڵو یه‌که‌می یا دووه‌مو زانکۆیه‌نه بینی، ماموسێڤی به توانا و زیره‌کما بی که ماموساو زڤانی کوردیما پی. ئا ماموسا پاسه که ویرمبو نامیش  ماموسا وریا یا فریا بی و خه‌ڵکوو سلیمانیی ‌بی. ئی هامنه جه به‌رنامیڤی ته‌له‌فزیۆنی کوردستان تڤیه‌نه چه‌مم پنه‌کۆت .ئه‌گه‌ر هه‌ڵه‌ره‌ نه‌لابوو  ئیسه پڕؤفیسۆرو زمانه‌ڤانیا جه‌ ئه‌ڵمانیا و خه‌ریکو خزمه‌تکه‌رده‌یا به زڤانی کوردی. ڕڤیڤ ماموسا باسوو شعره‌کا ماموسا گۆرانیما پێکه‌ری به‌تایبه‌تی شعرو ( ده‌روویش عه‌بدڵای ). باسه‌کۆ ماموسا وریای فره‌ یاگو سه‌رنج و شادمانی من بی، چون یه‌که‌م جاربی بژنه‌ڤو که ده‌رویش عه‌بدڵا هۆرامی بیه‌ن نه‌ک سلیمانه‌ی. هه‌ڵبه‌ته ده‌مو چن براده‌ریڤیۆ که خه‌ڵکو سلیمانیی بینی ئه‌ژنیه‌بیم که ماموسا گۆرانی شعره‌کیش به ده‌رویش عه‌بدڵاو سلیمانیڤه‌ ڤاتینی. گڤایا ده‌رویش عبدڵا گورانیڤاچیڤی فره‌ ده‌نگ وه‌شو دۆروبه‌رو سلیمانیی بیه‌ن چا وه‌خته‌نه‌ و ماموسا گۆران فره‌ سه‌رسام و ده‌نگیش بیه‌ن و شعره‌کیش چنیه‌ن پور. به‌ڵام ماموسا وریا جه د‌موو ماموسا گۆرانیۆ پاسه گیڵنیڤه که  ده‌رویش عه‌بدڵا خه‌ڵکو دۆرووبه‌روو بیاری بیه‌ن. ئانه‌ که‌ فره‌ته‌ر منش دڵنیا که‌رد که ده‌رویش هۆرامی بیه‌ن نه‌ک سلیمانه‌ی، ئانه‌بی که ماڤیڤ چێڤه‌ڵ کتیبه‌که‌ و حامیدی گه‌وهه‌ریم وه‌نۆ که نامیش  ( کورته‌یه‌ک له‌ مێژووی ئاوازو گۆرانی کوردی) ی و جه  ستۆکهۆڵم ساڵو  1994چاپ کریان. چا کتیبه‌نه کاک حامیدی گه‌وهه‌ری پیسه‌شه نڤیسته‌ن : ده‌روێش عه‌بدڵاش یه‌کێک له‌ شمشاڵ ژه‌نه‌کانی هه‌ره‌ به‌ناوبانگی کوردوستان بووه. ئه‌و له هه‌ورامان ژیاوه‌و مامؤستا گۆران ده‌ڵێ : چاره‌که چه‌رخێک له‌مه‌وبه‌ر دیومه. ل47 .

 پاسه ماموسا وریا گیڵنیڤه،  گڤایا ماموسا گۆران رڤیڤ ڕاشگنو هۆرامان ( دۆر و به‌روو  بیاری  )، چاگه چه‌مش گنو به ده‌روویش عه‌بدڵای. ده‌رویش عه‌بدڵا شمشاڵ ژه‌نیڤی هه‌رفره به‌تووانا و ده‌س ڕه‌نگین بو . ماموسا گۆران گوش گیرو پێ  شمشاڵ ژه‌نه‌ی ده‌رویش عه‌بدڵای.

به ڕه‌نگی زه‌رد و  شێوه‌ی ده‌ست و شمشاڵی کزا ده‌روێش

حه‌زم کرد به‌سته‌یه‌ک ببیه‌م سه‌راسه‌ر حوزن و ماته‌م بێ

                                                                                                                                       

 گڤایا ده‌رویش عه‌بدڵای به شمشاڵه کیش داستانیڤه‌ش به‌رجه‌سته‌ که‌ردینه، که چا داستانینه ده‌روویش عه‌بدڵا باسو ئانێشه که‌رده‌ن که پیره‌ژه‌نیڤه بینه و ته‌نیا بزیڤه‌ شوت ده‌ره‌ش بینه.  ویره‌گانیڤ ڤه‌رگ بزو پیره‌ژه‌نی مووه‌ر و پیره‌ژه‌نیچ ده‌س که‌رو به شین و شیڤه‌ن پێ بزه‌کیش. ده‌رویش عه‌بدڵایچ به شمشاڵه‌کیش، هه‌ڵمه‌تو ڤه‌رگه‌که‌ی، ڕه‌مای بزه‌کی، تلۆبیه‌ی بزه‌کی، قاڕه‌قاره‌که‌ش،  شیڤه‌نو پیره‌ ژه‌نی  و سه‌رجه‌مو ئا داستانیه به شمشاڵه‌کیش گیڵنوڤه. ئی داسستانی که ده‌رویش عه‌بدڵا به شمشاڵه‌کێش به‌رچه‌سته‌ش که‌رو به‌ جوریڤ کار که‌رو ئۆ روحو ماموسا گۆرانی که  پله و پایۆ ده‌روویش عبدڵای لاشۆ جه ژه‌نه‌ی موسیقایه‌نه فره جه پله‌ و پایۆ بیتهۆڤنی به‌رزته‌ر بوڤه و شمشاڵه‌کو ده‌رویشی بو به ئلهامو شعره‌کیش.

له بیتهۆڤن گه‌لێ زیاتر به‌ ڕۆحم ئاشنای، وه‌ڵا

ده‌، ئه‌ی ده‌روێش سکاڵایه‌ک له‌گه‌ڵ ڕۆحی کڵۆڵم که

ئانه‌ که‌ یاگو داخینه که تا ئیسه هیچ یاگیڤ ته‌رۆ نه نامی ده‌روویشیم ئه‌ژنیینه نه باسو شمشاڵه کیش ( هونه‌ره‌کێش ).هه‌ڵبه‌ته هه‌رپیسه‌و ماموسا گۆرانی فه‌رماڤانش دلی کومه‌ڵگێڤی دماکۆتێ و ساده‌ی پیسه‌و کومه‌ڵگاو کورده‌ڤاریه‌نه  نه‌ک ئاڤه‌خته ته‌نانه‌ت ئیسێچه ئه‌رزشوو هونه‌رمه‌ندی و هونه‌ری یا هه‌ر نیا یا ئه‌گه‌رریچ بو پیسه‌نه گمیڤی لیڵه‌نه ته‌ماشۆ عه‌کسو مانگی که‌ری.

به‌ڵێ دیاره‌، له‌ناو قه‌ومی به‌سیتا قه‌دری سنعه‌تکا

وه‌کوو عه‌کسی قه‌مه‌ر وایه‌ له‌ناو حه‌وزێکی لیخندا

 هیڤا داره‌نا هه‌رکه‌سیڤ هه‌رچیڤیڤ ده‌ربارۆ ئا هونه‌رمه‌نده به‌توانا و پایه‌به‌رزیه‌ مزانو ڤزوش سه‌رو په‌ڕۆ گۆڤار و                                ڕوزنامه‌کا تا زیاته‌ر ڕوشنبوڤه که‌ کوگه‌ی بیه‌ن و که‌یو چکو ژیڤان. و چکاره‌ بیه‌ن.

پاسه جه شعره‌کینه دیارا، ماموسا گۆران ئینده به ئوسایانه، ورد و به دڵ وه‌صفو ده‌رویشیش که‌رده‌ن، هه‌رئه‌جو هه‌یکه‌ل و سیما ده‌رویشی ئینا ڤه‌رووده‌میمانه و به شمشاڵه‌کیش ئاسوده‌یی و ئارامی مدو به گیان و جه‌ستێما. گیان و هه‌ردڤی شاد و یادشا زینده‌بو.

 

ئینێچه‌ شعره‌کو ماموسا گۆرانی

بۆ فریشته‌ی مۆسیقا

 

 

به‌ڕه‌نگی زه‌رد و شێوه‌ی ده‌ست و شمشاڵی کزا، ده‌روێش

حه‌زمکرد به‌سته‌یه‌ک ببیه‌م سه‌راسه‌ر حوزن و ماته‌م بێ،

له‌سیماتا به‌دیم کرد هه‌یکه‌لی عومرێکی حه‌سره‌تکێش،

وه‌ها دیاره که به‌ختت ئاشنایی بلبلی خه‌م بێ!..

 

به‌ڵێ، دیاره، له‌ناو قه‌ومی به‌سیتا قه‌دری سنعه‌تکار

وه‌کوو عه‌کسی قه‌مه‌ر وایه له‌ناو حه‌وزێکی لیخندا،

به‌ڵام ته‌ختی روفاه و تاجی حورمه‌ت میلله‌تی هوشیار

به ئوستادێ ئه‌دا وه‌ک تۆ له‌ ناو شمشاڵی کون کوندا

 

 

سه‌حه‌ر بێنێته گریان و قسه، سیحری په‌ریی نه‌غمه!..

برای ده‌روێش! ئه‌زانم بۆ مه‌عیشه‌ت وێڵ و ئاواره‌ی،

به‌ زه‌هری ناعیلاجیته له‌ناکه‌س ویستی لوقمه،

به مردنته که گوێی ناشی ئه‌خنکێنێ خرۆشی نه‌ی!

 

به‌ڵام چی بکه‌ین له‌ناو چاوی ڕه‌شی به‌عضێ ذه‌کای گه‌وره،

وه‌کوو تۆوی گوڵی ده‌م با له‌سه‌ر به‌ردێکی ڕه‌ق ئه‌ڕوێن،

ئه‌گه‌ر خیلقه‌ت نه‌سیبی عومری تۆی مه‌حکوومی ئه‌م ده‌وره

نه‌کردایه، خوا عالم، له کام عه‌رشت ئه‌سوو داوێن؟!

 

نه حه‌رفی مه‌کته‌بێکت خوێند، نه ئوستادێ په‌لی گرتی،

صیرف به‌رزی ذه‌کا ئه‌م صنعه‌ته‌ی فێرکرد به‌ شمشاڵت،

هه‌موو وه‌زنێکی گۆرانی، له توولانی هه‌تا کورتی،

به‌سه‌ر په‌نجه‌ی هونه‌ر کردت به دیلی کوششی زاڵت!..

 

ئه‌وه‌نده‌م بیست له مۆسیقا خرۆشی ڕۆحی بێگانه

میزاجی کورده‌واریم تێکچوه، ده‌روێش عبدڵا،

ده‌خیلت بم ده‌سا به‌و لاوک و ئای ئای، حه‌یرانه

شه‌پۆلی ذه‌وقی میللی پڕ ده‌روونی مات و چۆڵم که !

 

له بیتهۆڤن گه‌لێ زیاتر به ڕۆحم ئاشنای، وه‌ڵا

ده، ئه‌ی ده‌روێش، سکاڵایه‌ک له‌گه‌ڵ ڕۆحی کڵۆڵمکه!..

 

ئوسمان ئیسماعیل به‌کر

11/11/07